Op deze pagina treft u een inleidend verhaal aan over de horecabedrijven in De Bilt/Bilthoven.
Wilt u direct informatie over een bepaald horecabedrijf, ga
dan hier naar het register.
In het dorp De Bilt waren al in het verre verleden diverse herbergen te vinden. Dat had te maken met het feit dat de Dorpsstraat vanouds Steenstraat dé doorgangsroute was naar Utrecht. Die stad was ommuurd en de stadspoorten werden na zonsondergang gesloten. Reizigers die niet op tijd Utrecht konden bereiken vonden onderdak in een van de Biltse herbergen, die meestal langs de dorpsstraat te vinden waren.
Blijkens een volkstelling die gehouden werd in 1632, woonden er in het toenmalige dorp De Bilt ongeveer 150 volwassenen. De Bilt was dus een gehucht. Maar er waren in die tijd toch al vier herbergen te vinden. De eigenaren van de herbergen waren tevens boer. De oudste herberg was De Swaen, ook wel Witte Swaen genoemd. Die herberg werd in 1476 al in de bronnen vermeld en heeft gestaan aan de zuidkant van de Dorpsstraat vanouds Steenstraat ter hoogte van de nummers 63 en 65.
Ook heeft er minstens vanaf 1594 een herberg gestaan op de hoek van de Dorpsstraat en de Soestdijkseweg. Die herberg stond rond 1640 bekend onder de naam Het Wapen van Schotland. De naamgeving is diverse malen veranderd. Het laatste horecabedrijf dat daar gevestigd was heette de Beddepan. Door een felle brand is het pand op 4 februari 1968 in de as gelegd. Ter plekke bevindt zich nu het appartementencomplex De Witte Zwaan.
Naast Het Wapen van Schotland stond ooit nog een herberg die in 1711 de naam droeg ’t Staten Waepen. Hier werd recht gesproken. Dat gebeurde in die dagen vaak in herbergen. Meestal was er een aparte ruimte voor beschikbaar. In 1788 werd het pand geplunderd en in brand gestoken. Veel belangrijke archiefstukken gingen toen verloren. Er werd daarna voor korte tijd recht gesproken in een andere herberg, te weten Het Rode Hart. Die herberg stond op de plek van het voormalige Schoutenhuis, dat al in 1470 in de bronnen wordt vermeld en waarschijnlijk toen ook al een herberg was. Dat pand was te vinden daar waar nu de Cumulusflat staat.
Een bekend horecabedrijf was ook het niet meer bestaande Hotel Poll, dat ook in de dorpsstraat te vinden was en dat op 13 april 1958 door brand werd verwoest. Hotel Poll werd veelvuldig bezocht door feestvierende studenten uit Utrecht.
In Bilthoven waren uiteraard in het verre verleden nog geen horecabedrijven te vinden. Bilthoven begon zich immers pas te ontwikkelen rond 1900. Al gauw kwamen ook daar echter hotels en pensions. De rustige groene omgeving nodigde daartoe uit en de halteplaats van de trein zorgde voor een makkelijke verbinding. Hotel Ravenhorst, gevestigd in het pand dat tegenwoordig als adres heeft Julianalaan 8, was een van de eerste pensions in het nieuwe Bilthoven. Jammer is dat juist dit pand [waarschijnlijk kan weg] zal worden afgebroken in verband met een grootscheepse herinrichting van het centrum van Bilthoven.
In een door de V.V.V. in 1939 uitgegeven gids staat een lijst met de namen van de toenmalige hotels: Hotel-Restaurant Heidepark, Hotel-Pension Bilthoven, Hotel-Pension De Leyen, Hotel-Restaurant v/h Brands, Lunchroom De Bonte Koe, Hotel-Café-Restaurant Dancing Poll en Hotel Nass (voorloper van de Beddepan).
De in bedoelde gids opgenomen Lijst van Pensions is zelfs aanmerkelijk langer. Die telt meer dan dertig adressen. De meeste waren te vinden in Bilthoven. Zo vond men diverse pensions aan de Julianalaan (bijv. De Tweesprong, Julianalaan 189: zie Dorpsgezichten). Ook waren er diverse pensions te vinden in de grote villa’s die ten zuiden van het station langs de Soestdijkseweg gerealiseerd waren omstreeks 1900. In de gids uit 1939 werden bijvoorbeeld Sonnewende (nummer 257) en Theodora (nummer 260) genoemd, als ook het pension van de dames Prins (nummer 212). Ook in de diverse villaparken waren grotere en kleinere pensions te vinden. De pensionprijzen varieerden in het seizoen van 2 tot 6 gulden per persoon per dag. Voor kinderen was de prijs vaak nader overeen te komen of gold de helft van de prijs.
Het aantal pensions, hotels en restaurants is na de oorlog aanzienlijk teruggelopen. De laatste jaren is het aantal horecabedrijven weer uitgebreid. Er zijn, zowel in De Bilt als in Bilthoven, diverse eetgelegenheden te vinden. Grote en kleine bedrijven bieden voor elk wat wils. Hotels vindt men in De Bilt en Bilthoven niet veel meer. Het gerenommeerde hotel-restaurant Heidepark is gesloten en wordt afgebroken (situatie 2010). Wel rest het bij velen bekende hotel-restaurant van Van der Valk, de Biltsche Hoek.
Bronnen