Op deze pagina treft u een inleidend verhaal aan over de scholen in De Bilt/Bilthoven.
Wil u direct informatie over een bepaalde school, ga dan hier naar het register.
Steven van Assche
Blijkens een oorkonde uit 1352 was ene Steven van Assche niet alleen boekhouder en kapelaan van het Vrouwenklooster, maar tevens schoolmeester. Waarschijnlijk zal deze Steven van Assche meisjes onderricht hebben gegeven. Aangenomen mag worden dat in het klooster Oostbroek jongens onderwezen werden. Uit een oorkonde blijkt verder dat in 1615 aan Jasper Aertsz, schoolmeester in De Bilt, dertig gulden werd betaald en in 1624 aan Peter Crystiaensz. vijftien gulden. Deze laatste schoolmeester werd in 1644 opgevolgd door Jan Jansz. van Leerhaef.
De Oude School en de openbare lagere school in voormalig gemeentehuis
In hetzelfde jaar waarin de nieuw gebouwde Dorpskerk werd geopend (1652), werd ook het aan de Burgemeester De Withstraat 31 gelegen schoolgebouw in gebruik genomen, een pand dat nu bekend staat als De Oude School. Jan Jansz. van Leerhaef werd behalve schoolmeester ook voorlezer en voorzanger in de Dorpskerk. In 1845 was de in 1652 gebouwde school te klein voor het toenmalige aantal leerlingen. Het in 1844 door het gemeentebestuur aangekochte pand, waarin de rijtuigfabriek van Soeders gevestigd was geweest, werd verbouwd. Behalve als school diende dat pand ook als gemeentehuis en politiebureau. De Oude School kreeg nadien de functie van kleuterschool.
Het Kraaienest
In 1873 werd aan de Burgemeester De Withstraat 2 een aparte kleuterschool gebouwd, die in 1895 en in 1932 uitgebreid werd. De school kreeg later de naam Het Kraaienest. In 1978 werd deze kleuterschool als zodanig opgeheven. Tegenwoordig is de peuterspeelzaal De Eerste Stap er gevestigd.
Tuinstraatschool, Theo Thijssenschool
In 1881 was het aantal leerlingen van de openbare lagere school aan de Dorpsstraat dermate gestegen dat de ruimte in het pand, waarin ook het gemeentehuis en het politiebureau ondergebracht waren, niet meer toereikend was. De gemeenteraad besloot tot de bouw van een nieuw schoolgebouw aan de Tuinstraat (heeft tegenwoordig als adres Jasmijnstraat 6). De school werd aanvankelijk Tuinstraatschool genoemd en kreeg later de naam Theo Thijssenschool. Deze school is tot 1991 in het nog bestaande gebouw gevestigd geweest. Tegenwoordig heeft de Stichting Welzijn Ouderen het pand in gebruik.
Bij de Tuinstraatschool werd in 1917 een hulpschool voor Ulo-onderwijs (Uitgebreid Lager Onderwijs) gebouwd. In 1927 werden de Ulo-leerlingen overgeplaatst naar de Leijensewegschool.
Biltse Industrie- en Huishoudschool, De Bunte
In de hulpschool werd vanaf 1921, aanvankelijk alleen in de avonduren, les gegeven door juffrouw Rozijn van de Biltse Industrie- en Huishoudschool. Ook die school groeide qua leerlingenaantal. Na de oorlog werd, met medewerking van de gemeente en het ministerie van onderwijs, aan de Henrica van Erpweg grond aangekocht voor een nieuwe school die de naam De Bunte kreeg. In augustus 1992 is deze oude Biltse Nijverheidsschool een onderdeel geworden van een grote scholengemeenschap in Zeist en dus uit De Bilt verdwenen .
School met den Bijbel, Rehobothschool en Groen van Prinstererschool.
In 1902 werd de Christelijke Burger School opgericht. Er werd in een villa aan de Holle Bilt een leslokaal ingericht voor twaalf kinderen. Al gauw groeide het aantal leerlingen, waarna in 1910 de School met den Bijbel werd gebouwd aan de Hessenweg. Die school heeft ook bekend gestaan als Rehobothschool.
In 1926 was het aantal leerlingen al boven de 300 gestegen. Men besloot tot de oprichting van een tweede protestants-christelijke school. Op 30 april 1930 kon men een nieuwe school in gebruik nemen aan de Groen van Prinstererweg in De Bilt. In de Rehobothschool werd tot 1974 lesgegeven. Alle leerlingen kregen nadien les in het ruimere schoolgebouw van de Groen van Prinstererschool (Groen van Prinstererweg 2). De Rehobothschool werd afgebroken.
Van Dijckschool en Julianaschool
In verband met de groei van het villadorp rondom het station besloot de gemeenteraad tot de bouw van de openbare Van Dijckschool aan de Bilthovense Van Dijcklaan. De school kon in 1916 worden betrokken. Deze school is nog steeds als zodanig in gebruik. Er werd in Bilthoven ook een protestants-christelijke school gebouwd. In 1918 werd aan de Julianalaan de 'Nederlands Hervormde School met den Bijbel' opgericht, die al gauw de naam Julianaschool kreeg. Het betreffende schoolgebouw werd in 2005 afgebroken. Nadien werd op dezelfde plek een nieuw schoolgebouw neergezet, dat aan het begin van het schooljaar 2006-2007 werd betrokken.
Montessorischool
In 1919 werd besloten tot het oprichten van de Montessorischool, waarbij ook Kees Boeke betrokken was. Aanvankelijk werd in diverse huiskamers lesgegeven. In 1925 werd aan het Rembrandtplein begonnen met de bouw van een lagere school en een bewaarschool.
Werkplaats Kindergemeenschap
Kees Boeke, die zich wel kon verenigen met het Montessori-onderwijs maar niet met het door de overheid verplichte betalingssysteem, besloot in 1926 om zijn vier oudste dochters zelf les te geven. Dat gebeurde aanvankelijk thuis. Later, toen meer kinderen het schooltje bezochten, in een grotere ruimte bij particulieren. Het schooltje kreeg de naam De Werkplaats. Deze naam werd gebezigd omdat de kinderen werkers werden genoemd en de volwassen leerkrachten medewerkers. In 1929 werd er aan de Bilthovense Frans Halslaan een gebouw met twee lokalen neergezet.
In 1948 werd door de Stichting Werkplaats Kindergemeenschap een door de Duitsers gebouwde telefoon- en radiocentrale gekocht. Dat gebouw, gelegen aan de Kees Boekelaan, werd verhoogd met een verdieping en als school ingericht. Daarnaast werd een kleuterschool gebouwd. In januari 1951 konden de beide gebouwen in gebruik worden genomen.
De Werkplaats Kindergemeenschap, Kees Boekelaan 10, heeft nadien diverse uitbreidingen en verbouwingen ondergaan. Door veranderende regelgeving was men genoodzaakt een deel van het scholencomplex af te staan ten behoeve van woningbouw. De meeste gebouwen werden gesloopt. In het schooljaar 2006-2007 werd een nieuw schoolgebouw in gebruik genomen.
Leijensewegschool
Aan de Leijenseweg werd in 1919 een Lagere School voor Openbaar Onderwijs in gebruik genomen, die in de volksmond Leijensewegschool ging heten. In 1927 werd in een paar nieuw gebouwde lokalen de Ulo-school ondergebracht die tot dan in de Tuinstraatschool een onderkomen had. Door het groeiend aantal leerlingen werd in de jaren vijftig besloten de lagere school een nieuw onderkomen te geven. In 1956 verhuisde de openbare lagere school naar een noodschool in Brandenburg-west. De school werd vernoemd naar Jan Ligthart. Op 28 november 1959 kon de nieuw gebouwde Jan Ligthartschool aan de Orionlaan in gebruik worden genomen.
Tot 1972 heeft de Leijensewegschool als Ulo-school dienst gedaan. Daarna heeft het gebouw nog lange tijd een onderwijsbestemming gehad. Na jarenlange leegstand werd de school in 1991 door brand verwoest; er staan nu woningen.
St. Michaëlschool en Sint Theresiaschool
In 1921 werd in De Bilt de eerste rooms-katholieke school gebouwd aan de Kerklaan. De school, die op 8 december 1922 werd ingezegend, werd Sint Michaëlschool genoemd. Deze school is nog steeds als zodanig in gebruik.
Het rooms-katholieke kleuteronderwijs startte in september 1934 in het Verenigingsgebouw aan de Groen van Prinstererweg. In oktober 1935 echter werd de z.g. fröbelschool in het St. Antoniuspension aan de Burgemeester De Withstraat in gebruik genomen.
Ook in Bilthoven kwam een rooms-katholieke school, die in 1925 gebouwd werd aan de Gregoriuslaan bij de kerk en de pastorie. Deze school kreeg de naam Sint Theresia van Lisieux. De basisschool en de erbij behorende kleuterschool Sint Janneke werden enkele jaren geleden gesloopt. In 2008 werd er aan de Gregoriuslaan een nieuw schoolgebouw gerealiseerd.
Berg en Bosch
In 1933 werd het in Apeldoorn gestichte sanatorium Berg en Bosch naar Bilthoven verplaatst, waarbij ook een school opgericht werd voor jeugdige tuberculosepatiënten, geleid door zusters Dominicanessen. Het sanatorium werd na verloop van tijd een Algemeen Ziekenhuis. Na de opheffing van het sanatorium bleef de school bestaan. De Berg en Boschschool (Prof. Bronkhorstlaan 22) is sinds 1989 een officieel erkende school voor bijzonder onderwijs.
Het Nieuwe Lyceum
In 1930 had de Vereniging voor Middelbaar en Hoger Onderwijs een aanvraag ingediend met betrekking tot het stichten van een school. Deze aanvraag werd afgewezen. Maar in 1935 had de vereniging, die toen Het Nieuwe Lyceum werd genoemd, wel succes. Aanvankelijk werd er les gegeven in een particuliere villa aan het Vermeerplein, later in een villa aan de Hobbemalaan. In 1939 kon het nieuw gebouwde complex aan de Jan Steenlaan door Het Nieuwe Lyceum in gebruik worden genomen. Helaas werd de school door een voltreffer op 29 december 1944 volledig verwoest. Na de oorlog is men zo spoedig mogelijk met de herbouw gestart. In 1950 kon de school weer worden betrokken. Er hebben nadien diverse verbouwingen en uitbreidingen plaatsgevonden.
Oranje Nassau School
De Oranje Nassau School voor protestants-christelijk Ulo/Mulo-onderwijs werd in 1931 aan de Overboslaan in gebruik genomen. In 1972 werd ook het in 1930 gebouwde schoolgebouw aan de Soestdijkseweg, waarin tot dan de openbare Dr. W. van Everdingenschool gehuisvest was, door de Oranje Nassau School in gebruik genomen. De Van Everdingenschool verhuisde toen naar een nieuw scholencomplex aan de Leeuweriklaan in Bilthoven Centrum II.
Diverse naoorlogse scholen
Na de oorlog zijn er, in verband met de bevolkingstoename, diverse nieuwe scholen gebouwd.
Rondom de Melkweg ontstonden, behalve de reeds genoemde Jan Ligthartschool, ook de protestants-christelijke Poolsterschool (Poolsterlaan 2) en de rooms-katholieke Laurensschool (Melkweg 1). Bij elke school werd ook een kleuterschool gebouwd. Deze scholen zullen in de nabije toekomst verdwijnen, daar er een nieuw scholencomplex zal worden gebouwd bij de Melkweg, waarin de drie scholen gehuisvest zullen worden, zonder verlies van eigen identiteit.
Aan de Buys Ballotweg werd de openbare Buys Ballotschool (1956) gebouwd, een school die na het schooljaar 2004-2005 ophield te bestaan. Tegenwoordig staat het schoolgebouw bekend als De Regenboog en worden er diverse basisschoolklassen in ondergebracht die bij andere basisscholen behoren.
In de buurt van de Opstandingskerk werd de protestants-christelijke lagere Prinses Wilhelminaschool gebouwd. Deze school stond nadien bekend als De Bieshaar. Het gebouw doet geen dienst meer als basisschool. De Werkschuit geeft er diverse cursussen. In het bouwplan de Akker verrees De Runnebeek, een school die tegenwoordig als de protestants-christelijke Daltonschool De Rietakker (Abt Ludolfweg 109) bekend staat.
In het plan Weltevreden werd in 1969 de rooms-katholieke Antoine de Saint Exupéry-school gebouwd, die later de naam Patioschool De Kleine Prins zou krijgen.
De Rudolf Steinerschool, een z.g. Vrije school die aanvankelijk van de Leijensewegschool gebruik mocht maken en in 2004 haar 25-jarig jubileum vierde, verhuisde naar Weltevreden 6, het gebouw waarin de Ridderoordschool, een z.g. LOM-school, gevestigd was. Die school verhuisde naar Zeist .
>Toekomst
Kende De Bilt lange tijd maar één school, het gebouw dat nu bekend staat als De Oude School, anno 2006 zijn er in De Bilt en Bilthoven tal van scholen te vinden, ieder met een eigen identiteit, sfeer en werkwijze. Telkens weer vinden er veranderingen plaats. Ook in de toekomst zal dat het geval zijn.